quarta-feira, 28 de fevereiro de 2018

Crónica da Xeira do románico -e non tan románico- da ourensanía

25.02.2018
Comezaba a sesión en Ourense, de mañá, con frío pero acompañadxs dun xeneroso sol agarimando os sorrisos. Reuniámonos na porta de entrada ao Centro Cultural Marcos Valcárcel, mentres chegaban uns e outras e Ana poñía orde ao numeroso grupo. Jesús Manuel García foi o noso guía e dirixiunos primeiro á igrexa de Santa María Nai, unha das tres sedes da exposición In tempore sueborum

A pesar de sermos moitxs na visita, pola concorrencia de dous grupos numerosos, o guía ofreceu en todo momento interesantes e didácticas explicacións. Recordamos como nos animaba a ler concilios. A priori parece complicado pero agora sabemos que pode ser unha lectura accesible e repleta de datos como a orixe do nome dos días  (segunda-feira, terceira-feira, versus luns, martes,), as desviacións na vida relixiosa dos cregos, as herexías etc.
En Santa María, a exposición reúne pezas fundamentalmente de toda a Gallaecia, co eido central da cristianización do noso territorio. Tras pasar xunto á réplica do Crismón de Quiroga, coñeceremos a Victorinus pola súa estela, un dos primeiros exemplos coa expresión “In Pace”. Particularmente curioso estar diante do capitel de Braga que debería ser observado tantas veces por San Martiño de Dumio.
Lápidas, aras, estelas, figuras de orantes, cancelas, decoracións suevas de máis aló (Villa del Prado, Valladolid), obxectos litúrxicos, falan destes primeiros tempos do cristianismo e contextualízanse con paneis explicativos. 
Deunos moita alegría saber que próximamente se van desenvolver traballos arqueolóxicos nesta igrexa de Santa María a prol de investigar os vestixios agochados no subsolo do século VI.
Pasamos ao edificio Marcos Valcárcel para a segunda parte. Imos deconstruír aos pobos bárbaros. A exposición non só atinxe aos suevos se non que amplía a mirada cara aos outros grupos que ingresaron en territorio romano. Destacable a puntualización do noso guía sobre se falamos de migracións ou son invasións. Todo depende de quen che conte o conto. 
Por exemplo, este busto para a tradición romana representa a un bruto.
Podemos ver as modas do peiteado suevo, esa trenza característica xa mencionada nos escritos de Tácito.



















Especialmente rechamantes son as pezas de xoiería, a meirande chegadas de máis aló das nosas fronteiras. Jesús Manuel confesounos o montante que supón en seguros e transportes gozar delas nesta exposición.
Xogamos ás adiviñanzas cunha peza cónica. Lembrades que era? E non, non tiña que ver  co queixo.
Jesús Manuel, a carón desta peza de Tui, contounos a orixe do uso da estola no hábito do crego e cuxa pegada están nestas laudas chamadas, claro está, de estola. 
Na expo sácanlle as cores a Hollywood e ao seu Gladiator, pero tamén revisan a historiografía tradicional, como a de Benito Vicetto.
Non puidemos ver a exposición completa, faltounos a terceira parte no Museo municipal, porén, o guía dedicoulle un momento á súa descrición.  Antes de despedirnos, o departamento de comunicación da exposición fíxonos a foto de grupo.
E así pasamos largo das 14.00h e marchamos a comer. Un bo momento para descansar, repoñerse e comentar o visto e oído na mañá, que non foi pouco.
Ás 16.30, organizados en menos coches, dirixímonos á Santa Cruz de Arrabaldo. Un privilexio poder contemplar este templo que está en perfecto estado e que agora é propiedade privada.
Ana será a nosa guía nesta sesión da tarde. Aprendeunos a simboloxía do espazo, insistiunos nos tres preceptos clave do románico, claridade, proporción e harmonía, e deu detalle dos datos necesarios para identificar estas igrexas románicas.  
 
Sen présa pero sen pausa, ás 18h xa estabamos en Santa María de Feá en Toén. Igrexa priorato que se presenta co emblema dos Puga na fachada occidental.
O sol seguía do noso lado e permitiunos apreciar con máis detalle a tica decoración de canzorros e metopas do seu lado sur.

    
A nosa foto de familia da xeira.
Tempo de prórroga:  o párroco convidounos a visitar a próxima igrexa de Santa María de Astariz. A viaxe xa foi espectacular, percorrendo unha curvilínea estrada entre viñas do Ribeiro da zona do Miño.
A igrexa encerra dous retablos barrocos do século XVIII. O do muro norte expón o martirio de San Sebastián e o do lado sur é unha magnífica escena do Xuízo Final, ámbolos dous plenos de detalles e riqueza dourada en todo o seu esplendor tras ser restaurados recentemente. 
E estxs amantes do románico remataron cun sorriso barroco esta intensa xornada pola ourensanía. Agradecendo a vosa compañía, agardamos vervos para a seguinte. 

Texto: Pilar Sánchez
Fotos: O Sorriso de Daniel e Pilar Sánchez