domingo, 13 de janeiro de 2019

Xeira polo románico esquecido da Ribeira Sacra




Igrexas que chaman por nós. Domingo 20 de xaneiro, corre, corre!


O 31 de decembro no DOG publicouse a declaración BIC da Ribeira Sacra.
Máis de 50 igrexas románicas quedaron excluídas desa declaración.
Imos sobrados!

O Sorriso de Daniel, como acto de desagravio publicou neste ano un calendario.
As fotos de Sole Felloza aloumiñan algunhas desas igrexas dende as súas páxinas.
Convocamos agora unha xeira para visitar algunhas (xa nos gustaría velas todas). 
Porque na Ribeira Sacra, a espiritualidade tece a historia, a paisaxe natural e cultural.

Porque non hai Románico maior nin menor, temos unha cita o domingo 20 de xaneiro.


Programa

11.00 Igrexa de San Xillao de Lobios (Sober), https://goo.gl/maps/nREfq5rMvGm  .
Visita comentada e presentación do calendario.



13.00 Igrexa de San Vicenzo de Pinol https://goo.gl/maps/LwTfSfhYMr62
Visita comentada


14.00 Xantar. Bodegón Ribeira Sacra (Rúa Malvarón, 75, 27400 Monforte de Lemos, Lugo) https://goo.gl/maps/yfU6vyTTSXv


16.30 Ruínas de San Pedro de Cela e, se todo sae ben, algunha outra sorpresa máis que estamos xestinando.

Visita comentada por Carola Casal.


Que tes que facer para te anotar?
Para anotarse, cada asistente (un por persoa) debe completar este formulario de inscrición: https://goo.gl/forms/OIgV5x7TV3Wmh4Ru1


Pagaranse 25 € in situ.
O prezo inclúe: xestión de acceso ás igrexas, visita comentada, xantar e un calendario por asistente.


E xa sabedes.... que as prazas voan!

sexta-feira, 11 de janeiro de 2019

O SORRISO DE DANIEL, PREMIO DA CULTURA GALEGA



Hoxe, 11 de xaneiro de 2019, recollemos en Montederramo o Premio da Cultura Galega.



Velaquí o discurso pronunciado polo noso presidente:

Tal  coma din no seu libro Xurxo Ayán e Manoel Gago, “Os galegos somos herdeiros pola forza do noso patrimonio”.
Hai algún tempo, estabamos a traballar na igrexa de Piñeira en Taboada, cando unha muller que saía co seu gando preguntounos que faciamos.
Unha  vez que dimos as explicacións axeitadas, díxonos:
            -Fan moi ben, hai que volver polo bonito
No ánimo de O Sorriso de Daniel, estivo sempre volver polo bonito, polos restos dunha historia compartida. A historia do románico galego fai falar as pedras e escoitamos o ruxe-ruxe dunha das etapas máis brillantes da nosa historia, da nosa cultura, da nosa lingua, do noso propio ser como pobo.
Galicia, está chea de persoas como a señora de Piñeira que nos fan lembrar que nada se pode facer polo Patrimonio se ignoramos as persoas que viven na súa contorna.
Dende o Sorriso de Daniel cremos, que nin a nosa curta e humilde traxectoria xustifica a concesión deste premio, nin as nosas relacións coa Consellaría son tan boas como para pensar que o premio recibímolo pola nosa proximidade. Hai que ser un xurado algo “punky” -e perdoade a licencia lingüística- para darlle o premio de Patrimonio a unha asociación que traballa tan nas marxes das marxes.
De boa gaña trocariamos o premio pola consecución dalgunha das nosas demandas.
-Que a catalogación do patrimonio se poida consultar na rede.
-Que haxa unhas inspeccións periódicas sobre o Patrimonio que permitan planificar as intervencións.
-Que o DOGA publique anualmente os horarios de visitas dos BIC
e porqué non dicilo,
que o románico da Ribeira Sacra se deixe de ver como adxectivo na candidatura a Patrimonio da Humanidade. Non hai románico maior e menor, hai un único libro  do que non convén esgazar ningunha das súas fermosas páxinas. Os máis de 50 edificios románicos que quedaron fóra desa declaración BIC chaman a berros por nós.
O románico ten que servir como motor de desenvolvemento económico para unha zona moi castigada demograficamente e non podemos nin debemos fiar toda a creación de emprego ao ámbito da  hostelería. Por sorte Galicia conta con profesionais de prestixio e capacidade (arquitectos, historiadores da arte, conservadores, guías, xestores culturais, turísticos e medioambientais...) que poden en verdade crear e dar valor  engadido onde hoxe non o hai.
Estamos certos de que o xurado non buscaba tanto premiar a O Sorriso de Daniel como facer un recoñecemento a eses miles de homes e mulleres, artesáns, labregos e mariñeiros, tamén algúns deles homes e mulleres de igrexa que levan máis de 800 anos coidando do noso románico. Labores de xente anónima e calada que serviron para que o Patrimonio románico transitase case nove séculos e chegase ata nós.  Coidamos que o  premio é para todos estes galegos que  prestaron axuda e deron o seu apoio. Grazas por considerarnos a nós unhas mans acaídas para trasladárllelo.
Ese traballo comunal e anónimo está agora en perigo: o drama demográfico, que está a vivir o noso rural é a principal ameaza para que ese labor continúe, a outra é -e queremos supoñer que é sen pretendelo- a propia política de Patrimonio.
Un día uns veciños de Bemil que vían medrar unha silveira nas pedras da súa igrexa, debatíanse entre o deber de cortala e o medo de que o soubesen os de patrimonio e lles puxesen unha multa.
A sociedade, non debe ver na administración unha man que castiga se non máis ben unha man amiga. Coidamos que aínda estamos a tempo de mudar o noso rumbo, concedámoslles aos galegos e galegas o creto do sentidiño que sempre tiveron. Facilitemos que sexan gardiáns do noso Patrimonio, deámoslles as ferramentas para facelo axeitadamente. Acompañémolos. Levan 800 anos facéndoo e ata aquí chegou o noso románico en pé  para demostrarnos que tan mal non o fixeron. Oxalá algún día alguén poida dicir o mesmo de nós, e das nosas institucións, pero claro a pregunta é... Estamos nós á súa altura? 
Non queremos marchar hoxe sen facer dende aquí un novo chamamento polo reagrupamento do Patrimonio Mateano en Santiago de Compostela. Se a restauración do patrimonio roubado polos nazis foi posible non temos porqué pensar que a xustiza deste país vai ser menos e vai permitir un espolio destas dimensións.
Xa remato e dende hoxe mesmo comprometémonos a traballar para ser merecedores deste premio. 
Moitas Grazas!

domingo, 6 de janeiro de 2019

Calendario 2019. Un acto de desagravio.


Que o documento de incoación BIC da Ribeira Sacra non foi dp agrado do Sorriso de Daniel non é ningún segredo. O publicado o 29 de decembro de 2017 non parecía presaxiar nada bo para o monumental conxunto do románico da Ribeira Sacra. Confirmábase o abandono por parte da Dirección Xeral de Patrimonio da estratexia iniciada en 1996 para incluir a Ribeira Sacra como un ben da Lista indicativa española do patrimonio cultural e natural na que o románico era eixo central desa candidatura. Máis de 50 edificios románicos quedan excluídos da declaración BIC. Supoñemos que para acalmar conciencias lístanse estes edificios non como BIC senón como bens catalogados. Lástima fora que descatalogasen o que xa estaba catalogado! Pero todos sabemos que unha cousa é estar catalogado e outra ser declarado BIC.

Na Ribeira Sacra non hai románico maior e menor. Hai un rico libro que forma un conxunto unitario do que non convén esgazar páxinas. A Unesco valorará estrictamente o que se considere BIC. Sabémolo todos. Inexplicablemente hai un empeño por conseguir a marca comprometéndose o menos que se poida co coidado e conservación do patrimonio.
Por todo isto cando hai uns días -o 31 de decembro de 2018- se confirma no DOGA que as nosas alegacións non foran tidas en conta lanzámonos a apurar a confección dun calendario con ese románico excluído. Con ese románico que a Dirección Xeral de Patrimonio non considera merecente de ser BIC. Fixémolo como acto de desagravio con ese románico que a Dirección Xeral de Patrimonio considera falto de valor para ser incluído como BIC.
O día 2 entraba en imprenta e moi pronto o teremos nas nosas mans. Vaia fin de ano que pasamos!


Este ano o calendario enviámolo á casa e poderase mercar ingresando 12€ nesta conta bancaria:
ES79 2080 5221 2330 4000 5241
Para outras cantidades os prezos son os seguintes:
2 calendarios: 20€
5 calendarios: 40€
Para máis cantidades consultar. Os gastos de envío están incluídos no prezo.


No ingreso debe figurar nome e apelidos da persoa que fai o ingreso e a seguir hai que enviar un correo electrónico ao seguinte enderezo:
almanaque.romanico.sorriso@gmail.com comunicando quen fixo o ingreso, a data na que se fixo e mais o enderezo a onde debemos envialo.
Mercade o almanaque como acto de desagravio co románico da Ribeira Sacra!

O almanaque coma sempre conterá:

  • Un rico santoral onde se lle dá preferencia aos santos galegos ou aos festexados nas parroquias con igrexas románicas ou da época.   
  • Anotacións sobre festividades locais tales como: o entroido, a ofrenda do antigo reino da Galiza, a celebración do Traslado de Betanzos, as dedicacións das catedrais galegas, as pascuíñas da Franqueira, Chamorro, Lodairo, Saínza, a Ascensión e moitos máis.
  • Calendario de Lúas.
  • Coordenadas das igrexas e toponimia da parroquia.
  • E por suposto, as fermosísimas fotos de Sole Felloza que outro ano máis seguen a ser o eixo vertebrador desta festa do románico galego que é o almanaque.
Que imos tarde? e que culpa temos nós de que a Dirección Xeral de Patrimonio non publicase ata o día 31 de decembro o decreto e non puidésemos confirmar antes as igrexas excluídas da declaración BIC?

domingo, 1 de julho de 2018

Santiago de Bembrive a por outras 800 primaveras máis!

A Igrexa de Santiago de Bembrive en Vigo fai este ano os seus primeiros 800 anos de vida. No Sorriso de Daniel estamos certos de que van ser moitos máis. Pola súa beleza, porque non podemos perder un testemuño tan importante da nosa historia, porque cada día somos máis os que voltamos os ollos cara o noso románico.
Con motivo desta celebración a pedanía de Bembrive (unha das 9 que existen en Galicia) pediunos que guiásemos unha visita a esta igrexa para a veciñanza e tamén para aqueles que por alí se quixesen achegar. Margarita Vázquez Corbal, socia fundadora de O Sorriso de Daniel e autora dunha tese sobre o románico na Diócese Medieval de Tui foi a encargada de facer esa visita.
A nave do templo foise enchendo de xente desexosa de saber máis da súa igrexa e o percorrido, tanto exterior como interior, permitiunos unha descoberta de pequenos detalles nos que moitos veciños non repararan nunca. Mesmo aquelas partes do templo, a priori menos rechamantes, tiñan moita historia que contar.
E por suposto, como sempre nos pasa cando visitamos unha igrexa na que aparece a cruz de entrelazo do noso logo, houbo un momentiño para sorrir coa mesma alegría coa que sorrí un meniño ao descubrirse nun espello.
E para os que non puidestes vir neste 30 de xuño a Bembrive velaí vos quedan estas palabras de Margarita Vázquez Corbal.


Santiago de Bembrive (1218-2018): un exemplo senlleiro do románico galego
Co gallo do oitocentos aniversario da consagración da igrexa de Santiago de Bembrive queremos poñer en valor este exemplo de grande valor e singularidade dentro do patrimonio románico galego, do que todos debemos sentirnos orgullosos.
As orixes de Santiago de Bembrive, poden xa rastrexarse no século X, cando é nomeada por primeira vez a igrexa de “Benevivere” en “Terra de Turonium”, nun documento de doazón de Ordoño II e Dona Elvira á igrexa de Lugo. Sen dúbida estamos a falar de unha igrexa anterior pero este documento certifica a súa importancia e como estivo vencellada esta igrexa ao poder real durante toda a Idade Media como máis tarde testemuñará a documentación conservada onde reis coma Afonso VII de León, Afonso I de Portugal e Fernando II doan esta igrexa e diversas prerrogativas respecto a ela ao bispado de Tui.
A actual igrexa de Bembrive é un templo románico de transición, porque ten elementos que xa apuntan ao gótico, en bo estado de conservación.
Unha das súas singularidades está na súa planta dunha soa nave con ábsida pentagonal, posible eco de Compostela e que so posúen dous exemplos máis na diócese tudense.
Ademais da súa peculiar estrutura en plano, destacamos  a importancia da súa decoración exterior tanto nos capiteis e canzorros que dividen a súa ábsida como nos aleiros da nave, que presentan unha grande variedade de figuras de animais, humanos e elementos xeométricos.
Mención especial merecen as súas tres portadas: a occidental con arquivoltas lixeiramente apuntadas e ornadas con rosetas de seis pétalos e outros motivos vexetais e xeométricos e seus capiteis ricamente traballados apeados sobre columnas das que dúas delas son “entorchadas” e outra vez amosan ecos composteláns. A portada norte, sen dúbida constitúe un exemplo único. Enmarcada con dobre arquivolta presenta un tímpano  decorado cunha cruz de San Andrés de lazos inscrita nun cadrado que crea unha cruz patada que presenta outros elementos decorativos como  flores, círculos,bolas e espirais. Combina elementos cristiáns e precristiáns  con valor apotropaico, é dicir, de protección e defensa do espazo sagrado. A fachada sur, coa porta orixinal tapiada, presenta restos que indican que foi transformada. O tímpano da súa portada, mutilado, presenta un animal de cuxa boca sae unha corda ou elemento vexetal que o animal morde. Sería unha representación que alude á  loita entre o Ben e o Mal.
No interior a portada norte ábrese ao interior do templo presentando tamén  decoración no tímpano. Á ábsida accédese por un arco triunfal apuntado e dobrado, con decoración de flores de seis pétalos que se apea sobre columnas con capiteis vexetais.

Outros elementos que fan especial a esta igrexa son as mostras epigráficas conservadas. Tanto a do muro norte do presbiterio coma a da fachada norte, foron analizadas por diversos autores. A  primeira  sería  unha inscrición relativa á autoría da obra da igrexa Arias:E:M:M:CCXXIII/Obiit Rodericus F;. mentres que a segunda faría referencia a un abade chamado Martín, o cal ratificaría seu posible carácter monástico.
 Sen dúbida, Santiago de Bembrive é un exemplo único, de románico de transición datable entre o derradeiro cuarto do século XII e o primeiro cuarto do século XIII.



Algo máis? non paredes nunca de darlle vida ao noso románico, coas vosas visitas, coas vosas fotografías, cos vosos coidados. 

Parabéns Bembrive! A por outras 800 primaveras máis!
Grazas por nos convidar á vosa festa!

terça-feira, 3 de abril de 2018

BIC Ribeira Sacra. Alegar co ánimo de mellorar

No medio e medio da Semana Santa remataba o prazo para achegar alegacións á incoación do expediente BIC da Ribeira Sacra. Primeiro paso para solicitar ante a Unesco a declaración da mesma como Patrimonio da Humanidade na modalidade de paisaxe cultural.

O Sorriso de Daniel creu sempre neste proxecto. Na mesma semana na que foi nomeada a agora Directora Xeral de Patrimonio así llo expresamos nunha entrevista, cando a Consellería aínda non se posicionara. Varios meses despois anunciaron que a Xunta se unía ao que xa demandaban as deputacións de Lugo e Ourense e nós aplaudimos esta adhesión.

Unha vez estudado o expediente inicial cremos que son moitas -moitísimas- as eivas que o proxecto ten pero que aínda están en tempo de ser subsanadas. Todo dependerá deste periodo que se abre agora de estudo das alegacións.


Na nosa opinión ao expediente fáltalle ambición e compromiso. Dificilmente a UNESCO outorgará a Declaración de Patrimonio da Humanidade a un proxecto valdeiro de contido e falto e de compromiso na súa conservación. Todas e cada unha das alegacións que fixemos van encamiñadas a mellorar o proxecto. Verase neste tempo cantas están dispostos a admitir a trámite.

Resumimos aquí o documento de 19 páxinas de alegacións para que poidades coñecer a nosa postura:

1. Alegacións referidas á exclusión de edificios románicos. Pasan de 50 os edificios románicos da zona que non se contemplan no proxecto. A Ribeira é coñecida como Ribeira Sacra porque nas terras que rodean ese tramo dos ríos Miño e Sil se ergueron ducias de eremitorios, mosteiros, igrexas parroquiais que lle deron ese carácter Sacro. Unha concentración de arte medieval que non ten o suficiente recoñemento na candidatura e que priva á candidatura dunha das súas maiores fortalezas. Unha paisaxe cultural éo se se recoñece nela a pegada da xente sobre o territorio. Sen o que significaron ese centros espiritutais pero tamén económicos non se entendería a Ribeira Sacra.

Pedimos a inclusión de máis de 50 edificios excluídos.

2. Alegacións referidas ao estado de conservación dos bens. A incoación do expediente é tan pobre que nin vén acompañado por un estudo do estado dos bens que van ser froito da incoación e moito menos das obras de conservación que deberían ser motivo de actuacións de urxencia. Na nosa opinión é necesario facer un estudo de campo minucioso e rigoroso e incluír no documento unha exposición polo miúdo do estado de conservación dos bens, unha diagnose sobre as intervencións necesarias para a súa conservación e posta en valor, e unha determinación daqueles elementos que deban ser obxecto de retirada forzosa por ser incompatibles coa posta en valor.
Pedimos compromiso co futuro do patrimonio da Ribeira Sacra.


3.   Alegacións referidas á falta de protección sobre o que no expediente se chama zona de amortecemento e exoámbitos. Mentres se focaliza sobre os viticultores da zona e a súa actividade todo o control déixase a porta aberta a actividades como a mineira, a siderúrxica, a enerxética para que poidan facer o que queiran. Consideramos necesario que se estableza un réxime específico de protección fronte aos posibles efectos prexudiciais sobre a paisaxe cultural de obras de gran impacto como son as derivadas da intesnsa explotación da que é obxecto este territorio para a produción de enerxía eléctrica.
Pedimos que se deixen de privilexiar as actividades máis prexudiciais para a candidatura mentres se descarga nos viticultores todo o peso da candidatura.

4.     Alegacións á delimitación das diferentes áreas. Pedimos que no trazado do mapa ademais de criterios físicos que atenden a niveis de pendente tamén entren en discusión outro tipo de criteriors culturais como é o da existencia da Parroquia como unidade básica na configuración do rural galego.
Do mesmo xeito pedimos que non se faga unha deliberada exclusión dos núcleos de poboación porque na UNESCO non son cegos e vanse decatar de que a Dirección Xeral o que quere é conseguir a marca sen ter que intervir sobre os efectos dun urbanismo sen control.
Pedimos seriedade na elaboración do mapa. Criterios claros e definidos e cero arbitrariedades.

5.  Alegacións para mellorar o investimento público na zona. A Ribeira Sacra, como case todo o territorio do rural galego está falto de investimentos. Pedimos que se destinen fondos á súa conservación provenientes das actividades desenvolvidas polas empresas enerxéticas  que teñen a súa base na zona.

6. Alegacións para acadar unha visión conxunta. Da candidatura actual pódese deducir unha visión de "vista fixa" acadada dende os miradores da Ribeira. Pedimos que se traballe para conseguir unha visión máis orgánica e integradora na que os roteiros que a percorren sexan tamén protagonistas.

7. Alegacións sobre os erros publicados. O texto publicado no DOGA está cheo de erros, froito dunha redacción precipitada. Son erros de vulto, nos que se confunden topónimos, se inventan outros e se describen edificios que nada teñen que ver co que verdadeiramente hai.  Que as asociacións e veciños teñamos que estar facendo ese traballo é un abuso.

8. Facemos constar o noso desacordo co proceso. Que non se creu nun proxecto participativo no que as asociacións e a veciñanza tivesemos voz xa antes da súa redacción é cousa sabida. Pero mesmo no proceso de alegacións creáronse todas as dificultades posibles para a súa consulta. En contreto, O Sorriso de Daniel, personouse en Patrimonio en Ourense para consultar o expediente completo e só nos amosaron os planos, e pedindo por escrito á Dirección Xeral que se colgase o expediente completo na web díxosenos que todo o que había era o que xa estaba na rede. Tantas advertencias sobre que non podíamos facer público o desacordo sobre o texto do DOGA en realidade agochaban que tampouco había espazo para o debate a porta pechada.

Pedimos que non se xogue ás agachadas coa candidatura.

Oxalá se presentasen moitas alegacións, oxalá se teñan en conta e oxalá melloremos entre todos esta candidatura.

Queres consultar as alegacións?  Para ver as alegacións completas pulsar aquí


quarta-feira, 28 de fevereiro de 2018

Crónica da Xeira do románico -e non tan románico- da ourensanía

25.02.2018
Comezaba a sesión en Ourense, de mañá, con frío pero acompañadxs dun xeneroso sol agarimando os sorrisos. Reuniámonos na porta de entrada ao Centro Cultural Marcos Valcárcel, mentres chegaban uns e outras e Ana poñía orde ao numeroso grupo. Jesús Manuel García foi o noso guía e dirixiunos primeiro á igrexa de Santa María Nai, unha das tres sedes da exposición In tempore sueborum

A pesar de sermos moitxs na visita, pola concorrencia de dous grupos numerosos, o guía ofreceu en todo momento interesantes e didácticas explicacións. Recordamos como nos animaba a ler concilios. A priori parece complicado pero agora sabemos que pode ser unha lectura accesible e repleta de datos como a orixe do nome dos días  (segunda-feira, terceira-feira, versus luns, martes,), as desviacións na vida relixiosa dos cregos, as herexías etc.
En Santa María, a exposición reúne pezas fundamentalmente de toda a Gallaecia, co eido central da cristianización do noso territorio. Tras pasar xunto á réplica do Crismón de Quiroga, coñeceremos a Victorinus pola súa estela, un dos primeiros exemplos coa expresión “In Pace”. Particularmente curioso estar diante do capitel de Braga que debería ser observado tantas veces por San Martiño de Dumio.
Lápidas, aras, estelas, figuras de orantes, cancelas, decoracións suevas de máis aló (Villa del Prado, Valladolid), obxectos litúrxicos, falan destes primeiros tempos do cristianismo e contextualízanse con paneis explicativos. 
Deunos moita alegría saber que próximamente se van desenvolver traballos arqueolóxicos nesta igrexa de Santa María a prol de investigar os vestixios agochados no subsolo do século VI.
Pasamos ao edificio Marcos Valcárcel para a segunda parte. Imos deconstruír aos pobos bárbaros. A exposición non só atinxe aos suevos se non que amplía a mirada cara aos outros grupos que ingresaron en territorio romano. Destacable a puntualización do noso guía sobre se falamos de migracións ou son invasións. Todo depende de quen che conte o conto. 
Por exemplo, este busto para a tradición romana representa a un bruto.
Podemos ver as modas do peiteado suevo, esa trenza característica xa mencionada nos escritos de Tácito.



















Especialmente rechamantes son as pezas de xoiería, a meirande chegadas de máis aló das nosas fronteiras. Jesús Manuel confesounos o montante que supón en seguros e transportes gozar delas nesta exposición.
Xogamos ás adiviñanzas cunha peza cónica. Lembrades que era? E non, non tiña que ver  co queixo.
Jesús Manuel, a carón desta peza de Tui, contounos a orixe do uso da estola no hábito do crego e cuxa pegada están nestas laudas chamadas, claro está, de estola. 
Na expo sácanlle as cores a Hollywood e ao seu Gladiator, pero tamén revisan a historiografía tradicional, como a de Benito Vicetto.
Non puidemos ver a exposición completa, faltounos a terceira parte no Museo municipal, porén, o guía dedicoulle un momento á súa descrición.  Antes de despedirnos, o departamento de comunicación da exposición fíxonos a foto de grupo.
E así pasamos largo das 14.00h e marchamos a comer. Un bo momento para descansar, repoñerse e comentar o visto e oído na mañá, que non foi pouco.
Ás 16.30, organizados en menos coches, dirixímonos á Santa Cruz de Arrabaldo. Un privilexio poder contemplar este templo que está en perfecto estado e que agora é propiedade privada.
Ana será a nosa guía nesta sesión da tarde. Aprendeunos a simboloxía do espazo, insistiunos nos tres preceptos clave do románico, claridade, proporción e harmonía, e deu detalle dos datos necesarios para identificar estas igrexas románicas.  
 
Sen présa pero sen pausa, ás 18h xa estabamos en Santa María de Feá en Toén. Igrexa priorato que se presenta co emblema dos Puga na fachada occidental.
O sol seguía do noso lado e permitiunos apreciar con máis detalle a tica decoración de canzorros e metopas do seu lado sur.

    
A nosa foto de familia da xeira.
Tempo de prórroga:  o párroco convidounos a visitar a próxima igrexa de Santa María de Astariz. A viaxe xa foi espectacular, percorrendo unha curvilínea estrada entre viñas do Ribeiro da zona do Miño.
A igrexa encerra dous retablos barrocos do século XVIII. O do muro norte expón o martirio de San Sebastián e o do lado sur é unha magnífica escena do Xuízo Final, ámbolos dous plenos de detalles e riqueza dourada en todo o seu esplendor tras ser restaurados recentemente. 
E estxs amantes do románico remataron cun sorriso barroco esta intensa xornada pola ourensanía. Agradecendo a vosa compañía, agardamos vervos para a seguinte. 

Texto: Pilar Sánchez
Fotos: O Sorriso de Daniel e Pilar Sánchez